bor

Bor Geleceğin Yakıtı Olabilir Mi?

BOR VE TARİHÇESİ

Bor, atom numarası 5 ve kimyasal sembolü “B” olan kimyasal bir elementtir. Bor tuzları tarihte ilk kez milattan önce 2000’li yıllarda Tibet’te kullanılmıştır. Birçok farklı alanda kullanılan bor 875 yılında Araplar tarafından kimyevi yapısı çözülerek ilaç üretiminde kullanılmıştır.

Modern Bor Endüstrisi 13. yüzyılda Marco Polo tarafından Tibet’ten Avrupa’ya getirilmesiyle başlamıştır. 18. yüzyıl başlarında, İngilizler tarafından “borik asit” denilen bor kaynaklı bir asit üretimi yapılmıştı.

Sonraki yüzyılda ise İtalya’da borik asit üretimi başladı, böylece borun sanayideki önemi yükseldi. Aynı zaman diliminde 1852′de Şili’de endüstriyel anlamda ilk boraks madenciliği başlamıştır. Nevada, California, Caliko Moutain ve Kramer yöresindeki yatakların bulunarak işletilmeye açılmasıyla ABD Dünya bor gereksinimini karşılayan birinci ülke haline gelmiştir.

Türkiye’de ise bor madenlerinin Doğu Roma İmparatorluğu devrinden beri bilinmekte ve kullanılmakta olduğu tahmin edilmektedir. İlk bor minerali yataklarına Balıkesir’in Susurluk ilçesinin Sultançayırı bölgesinde rastlanmıştır. İlk bor işletmesi olan Fransız “Desmazures”, 1861 yılında çıkarılan “Maadin Nizamnamesi” ile birlikte tanınan haklara uygun olarak 1865 yılında Balıkesir’de kurulmuştur.

Türkiye, dünyada en çok bor madeni rezervine sahip ülke konumunda bulunmaktadır. Dünyada 4 önemli elementel bor üreticisi vardır. Bunlar: Höganas AB (Almanya), S.B. Boron (A.B.D), Thronox (A.B.D) ve Pavezyum Kimya (Türkiye).

 

BOR NERELERDE KULLANILIR

Bor madeninin karbon ile bileşiğinden bor karbür üretilir ve bor karbür elmastan sonra bilinen en sert maddedir. Bu sertliği sayesinde tank zırhında ve kurşun geçirmez yeleklerde kullanılmaktadır.

Bor, ergimiş haldeki cam ara mamulüne katıldığında onun viskozitesini, yüzey sertliğini ve dayanıklılığını arttırdığından ısıya karşı izolasyonunun gerekli görüldüğü cam mamüllerine katılmaktadır.

Borun, ısıyı yalıtım özelliği de vardır. Arzulanan yalıtım derecesine göre çeşitli spesifikasyonlar sayesinde binalarda kullanılmaya başlanmıştır. Hafifliği, fiyatının düşüklüğü, gerilmeye olan direnci ve kimyasal etkilere dayanıklılığı nedeniyle plastiklerde, sanayi elyaf vb. de, lastik ve kâğıtta yer edinmiş olan cam elyaf, kullanıldığı malzemelere sertlik ve dayanıklılık kazandırmaktadır. Böylece sertleşmiş plastikler otomotiv, uçak sanayilerinde, çelik ve diğer metalleri ikame etmeye başlamıştır. Ayrıca spor malzemelerinde de (kayaklar, tenis raketleri vb.) kullanılmaktadır.

Tüm bunlara ek olarak yakıt katkı maddesi olarak uçak yakıtlarında; yanmayı geciktirici özelliği sayesinde yanmaması istenen değerli alet ve cihazlarda; birçok bitkinin temel besin maddesi olması sebebiyle tarım alanında; atom reaktörlerinin kontrol sistemleri ile soğutma havuzlarında ve reaktörün alarm ile kapatılmasında; sodyum sülfat, su ve bor karışımı gündüz güneş enerjisini depolayıp, gece ısınma amacıyla; sağlıklı hücrelere zararının minimum düzeyde olması nedeniyle kanser tedavisinde ve daha birçok alanda aktif bir şekilde bor kullanılmaktadır.

 

BOR GELECEĞİN BENZİNİ OLABİLİR Mİ?

20. yüzyılın sonlarında petrol kaynaklarının azalmaya başlamasıyla birlikte tüm dünya yeni bir yakıt arayışına girmişti. O dönemlerde bilim insanları ve otomobil şirketleri geleceğin yakıtının hidrojen olabileceğiyle ilgili ar-ge çalışmaları yapmaktaydı.

Hidrojenin araçlara doldurulması ve taşınması için önerilen ve denenen yöntemlerin içinde, metal hidritlerle depolama ön plan çıkmıştır. Kullanılması önerilen metal hidritlerden biri de bor hidrittir. İşte tam da bu noktada dünya bor rezervinin %73’ünü elinde bulunduran Türkiye çok avantajlı bir konumdaydı.

Dünyada bor madeninin neredeyse 4’te 3’ünün tek bir ülkenin elinde bulunması otomobil üreticisi firmaların bu yolda geri adım atmalarına sebep oldu çünkü ürettikleri otomobilin yakıtı dünyada neredeyse tekel sayılabilecek düzeyde olacaktı. Bunun üzerine çalışmalarını elektrikli araç teknolojisine evirerek farklı bir yola girdiler.

İşte bu sebeplerden dolayı gelecekte bor madeninin halihazırda kullanılan petrol kadar değerli olması neredeyse imkânsız gözükmektedir fakat bu durum daha önceki başlıklarda bahsettiğimiz kullanım alanlarındaki gelişimi etkilemeyecek, özellikle uzay ve savunma sanayinde kullanım alanları artarak devam edecektir.

Bor hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Bilim Kategorisindeki  diğer yazılarımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Şuna da bakın

drone-nedir

Drone Nedir? (Uçangöz nedir?)

DRONE NEDİR? (Uçangöz) Bugünkü yazımda günümüzde her alanda görebileceğimiz, hobi için kullanılabilen aynı zamanda savaşların …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: